Abbasiler Dönemi
Abbasi Hükümdarları
Ebu’l Abbas Dönemi
Abbasi Devleti, Hz. Muhammed’in amcası Abbas’ın torunlarından Ebu’l Abbas tarafından 750 tarihinde kuruldu.
Abbasi hükümdarları, Emeviler gibi Arap üstünlüğüne dayalı bir devlet kurmadılar.
Ebu’l Musa, HaÅŸimiye ÅŸehrini devlet merkezi yaptı, iç karışıklıklarla uÄŸraÅŸtı, kanlı bir ÅŸekilde siyasi birliÄŸi saÄŸladı.
UYARI : Ebu’l Abbas, siyasi birliÄŸi saÄŸlarken yaptığı çalışmalar yüzünden “Seffah” (kan dökücü) lakabını almıştır.
Ebu Cafer El- Mansur Dönemi
Ebu Cafer El-Mansur, 754 yılında halife oldu.
754 yılında Abbasi Devleti’nin baÅŸkenti BaÄŸdat’a taşındı.
751 yılında Çinlilerle Talas savaşı yapıldı.
Bu dönemde kültür hareketleri oldukça ilerledi.
Harun Reşit Dönemi
Harun ReÅŸit, 786 yılında Abbasi Devleti’nin başına geçti.
Bu dönem Abbasilerin en parlak dönemi oldu.
UYARI : Binbir Gece Masalları’nda geçen BaÄŸdat halifesi Harun ReÅŸit’tir. Binbir Gece Masalları’nda özellikle bu dönemdeki Ä°slam hazinesinin zenginliÄŸi vurgulanır.
Anadolu’ya akınlar yapıldı, Ä°stanbul kuÅŸatıldı fakat baÅŸarılı olunamadı.
Bu dönemde de iç isyanlar sürdü.
Me’mun Dönemi
Harun ReÅŸit’in ölümü üzerine yerine oÄŸlu Emin geçti.
Kısa süre sonra yerine Harun ReÅŸit’in diÄŸer oÄŸlu Me’mun geçti.
Mu’tezile Mezhebi bu dönemde ortaya çıktı.
Bu dönemde Antik ÇaÄŸ Yunan eserleri Arapça’ya çevrildi.
UYARI : Arap-Ä°slam Devleti kültür ve sanat alanında dışarıdan (Helenizm’den) en çok bu dönemde etkilenmiÅŸtir.
Mu’tasım Dönemi
Me’mun’un ölümü üzerine 833 yılında kardeÅŸi Mu’tasım halife oldu.
Bizans sınırlarında “Avasım” denilen Türk ordugahları kurdurdu.
UYARI : Avasım kentlerinin oluşturulma nedeni; İslam dünyasına karşı Bizans saldırılarını kırmaktır.
Mu’tasım’ın ölümü üzerine merkez otorite zayıfladı.
UYARI : Türkler’in sınır boylarında, yerleÅŸim yerlerinden uzak bölgelerde Emir’ül Ãœmera görevi verilerek merkezden uzaklaÅŸtırılmasının ve ordugahlarda toplanmasının nedenleri savaşçı özelliklerini kaybetmelerini önlemek ve merkezde tehlike oluÅŸturmalarını engellemekti.
Devlete baÄŸlı Tavaif-i Mülk’ler bağımsızlıklarını ilan etti.
Abbasi Devleti’nin yıkılışı
Abbasi Devleti’nin Yıkılma Nedenleri
Abbasi Devleti, Mu’tasım’ın ölümü ile zayıfladı ve MoÄŸollar’ın BaÄŸdat’ı istilası ile yıkıldı.
Selçukluların yıkılması ile koruyucuları ortadan kalktı.
Şiilerin ve Emevilerin olumsuz çalışmalarından zarar gördü.
Zayıflama döneminde fetihlerin durgun geçmesi nedeniyle ekonomi zayıfladı.
MoÄŸol Hükümdarı Hülagu’nun BaÄŸdat’ı istilası ile Abbasi Devleti ortadan kalktı.
Endülüs Emevi Devleti
Abbasi Devleti yıkıldıktan sonra Abdurrahman bin Muaviye tarafından Kurtuba merkez olmak üzere 756 yılında kuruldu.
Endülüs Emevi Devleti askeri alanda değil, bilim ve kültür alanında ileri gitti.
En parlak dönemini III. Abdurrahman zamanında yaşadı.
Endülüs Emevileri zamanında yapılan Kurtuba Medresesi dünyanın en ünlü medresesidir.
UYARI : Bu medrese Avrupa Ãœniversiteleri’nin temelini oluÅŸturmuÅŸtur. Buradan eski Yunan ve Roma dönemine ait eserler hakkında da Avrupa’ya ilk bilgiler yayılmıştır.
Franklar’ın saldırıları sonucunda zayıfladı ve 1031 yılında yıkıldı.
Endülüs Emevi Develeti’nden sonra bölgede Beni Ahmer Devleti kuruldu.
Beni Ahmer Devleti 1492′de yıkıldı.
Beni Ahmer Devleti
Endülüs Emevi Devleti’nin yıkılmasından sonra, Gırnata merkez olmak üzere kuruldu.
Kısa sürede güçlenerek deniz ticaret filosu kurdu.
Elhamra Sarayı gibi büyük eserlerle mimaride ilerledi.
Ä°spanya’da XV. yüzyılda Hristiyan birliÄŸinin kurulması ile Hristiyan saldırıları sonucunda yıkıldı.
Böylece Ä°spanya’da Müslüman etkinliÄŸi sona erdi.
İslam Kültür ve Uygarlığı
Devlet Yönetimi
Devletin başında bulunan kişi, hem dini, hem de siyasi açıdan tüm yetkilere sahipti.
İslamiyetin kurulduğu ilk yıllarda, devlet başkanı Hz. Muhammed idi.
Hz. Muhammed’den sonra devlet baÅŸkanlığı görevi için halifeler seçildi.
Halifeler, Hz. Muhammed’in peygamberlik görevi dışındaki dünyevi bütün görevlerini yerine getirdiler.
Hz. Ömer döneminde sınırların genişlemesi ile devlet yapısında yenilikler yapılarak vali ve kadılar atanmaya başlandı.
Devlet hazinesi olarak bilinen Beytül Mal oluşturuldu.
Emeviler Dönemi’nde halifelik babadan oÄŸula geçmeye baÅŸladı.
UYARI : Hz. Muhammed’in ölümünden sonra ilk dört halife (Ebubekir, Ömer, Osman ve Ali) seçimle belirlenmiÅŸtir.
Emeviler Dönemi’nde sınırların geniÅŸlemesi ile yeni devlet görevlileri ortaya çıktı.
Ordu
Sınırların genişlemesi ile ordu önem kazanmaya başladı.
Hz. Muhammed ve Hz. Ebubekir döneminde düzenli bir İslam ordusu yoktu.
Ä°slam Devleti’nde, eli silah tutan her erkek asker olarak kabul edilirdi.
İlk düzenli İslam ordusu Hz. Ömer devrinde kuruldu.
Abbasiler devrinde, Türkler ve diğer milletler İslam ordusunda görev almaya başladı.
Hz. Osman devrinde ilk defa donanma kuruldu.
Sosyal Hayat
Sosyal hayata dair düzenlemeler Kur’an-ı Kerim’den alınırdı.
Ä°slamiyette insanlar arasında fark olmamasına raÄŸmen, Emeviler Dönemi’nde Araplar kendilerini diÄŸer uluslardan üstün görmüşlerdi.
Arap olmayan Müslümanlar ise Mevali olarak adlandırılmıştı.
Abbasiler döneminde Araplarla Mevali eşit duruma geldi.
Ä°slam Devleti’nde, Hristiyan ve Yahudiler’den oluÅŸan topluma Ehl-i Kitap denir.
Ehl-i Kitap haricinde Müslüman olmayan kesime de Ehl-i Küfür denir.
Müslüman olmayan bu toplumlar haraç ve cizye vergileri verirdi.
Ekonomik Hayat
Ekonomi daha çok tarım, hayvancılık, ticaret ve el zanaatlarına dayalıydı.
UYARI : Abbasiler Dönemi’nde el zanaatları ile uÄŸraÅŸanlar, Fütüvvet Birlikleri denilen meslek örgütleri oluÅŸturmuÅŸlardır.
Hayvancılığın gelişmesi ile halı ve kilim dokumacılığı da gelişti.
Seramik, cam işlemeciliği ve dokumacılık da ilerledi.
Ticaret, Ä°slamiyet ile birlikte Arap Yarımadası’nda oldukça hızlandı.
En çok ticaretin yapıldığı devlet Bizans’dı.
Ä°slam Devletleri’nde, devlete ait gelirlere Beyt-ül Mal denir.
Devlete ait gelir kaynakları :
1. SavaÅŸ ganimetlerinin beÅŸte biri
2. Gayrimüslimlerden alınan Haraç
3. Müslümanlar’dan alınan Öşür
4. Gayrimüslümlerden alınan Cizye
5. Maden, tuz, gümrük gelirleri
Emevi halifesi I. Velid zamanında ilk İslam parası basıldı.
Dil ve Edebiyat
Ä°slamiyet’te dil ve edebiyatın kaynağı Kur’an-ı Kerim’dir.
Arapça, Emevi halifesi Abdülmelik zamanında resmi dil olarak kabul edildi.
Ä°slamiyet’ten önce, sözlü edebiyat geliÅŸmiÅŸken, Hz. Muhammed’in hayatını yeni nesillere aktarmak amacıyla yazılı edebiyata da önem verildi.
Düşünce hayatı Abbasiler ile birlikte gelişmiştir.
Bilim
İslam medeniyetlerinde bilim; İslami bilimler ve pozitif bilimler olmak üzere ikiye ayrılır.
Ä°slam bilimlerinin temeli Kur’an-ı Kerim’dir.
Tefsir : Kur’an-ı Kerim’in ayetlerinin yorumlanması bilimidir.
Hadis : Hz. Muhammed’in söylediÄŸi sözler ve yaptığı iÅŸlerin bütününe hadis denir.
Hadis biliminin önde gelenlerinden biri Sahih-i Buhari’nin yazarı Ä°mam Buhari’dir.
Fıkıh : Ä°slam hukukudur. Temeli Kur’an-ı Kerim’dir.
Kelam : Ä°slam felsefesidir.
Ãœnlü Ä°slam bilginlerinden baÅŸlıcaları; Razi, Ä°bn-i CemÅŸit, Farabi, Ä°bn-i Sina, Ä°bn-i Rüşt, Biruni, Taberi, Mesud-i, Ä°bnül Esir ve Ä°bn-i Haldun’dur.
Sanat
Sanat İslamiyet ile birlikte büyük gelişme gösterdi.
Ä°slamiyet’in yayılması ile Ä°slam sanatında Ä°ran, Türk ve Bizans sanatlarının etkisi görüldü.
İslam sanatı denince akla ilk gelen, mimaridir.
En önemli mimari eserler arasında; Ömer Camii, El Ezher Camii, İbn-i Tulun Camii, El Hamra Sarayı ve Kurtuba Camii sayılabilir.
El sanatlarında; oymacılık, kakmacılık, nakkaşlık, hat ve tezhip sanatları oldukça gelişti
Benzer Başlıklar
 |
BÄ°LGÄ°LERÄ°NÄ°Z SÃœPERRRRRRRRRRRRRRRRRRRR